NEDERLAND EN ZIJN SURINAAMSE SLAVEN

Iedere ruimte werd zo vol mogelijk gepropt. Het was handel in mensen, voor de handelaar maakte het niet uit of het mensen waren. De ruimte diende simpelweg zo economisch mogelijk benut te worden. Miljoenen slaven lieten het leven tijdens de beruchte ‘Midden-Passage’. Bij deze een diepere kijk op de ook Nederlandse ‘handel’.

Landgraaf, 23 november 2025, 17:30

Spijtig genoeg voor de transporteur konden de slaven niet rechtop vervoerd worden. Helaas voor hun een verliespost op de handelsbalans. Op de plek die een liggende slaaf inneemt, kan men immers gemakkelijk drie slaven rechtop laten staan, toch? Verlies of te wel oneconomisch gebruik van de ruimte op het schip dus. Bovendien was de reis sowieso al niet zoals de Nederlandse slavenhandelaren het eigenlijk wilden. Het aantal kilometers was hoog, rond de evenaar heel hoge temperaturen, de wind speelde ook niet altijd mee en dan bezaten een fiks aantal slaven ook nog eens de euvele moed om onderweg zonder toestemming te sterven, hetgeen alleen maar nog meer verlies betekende.

De weigering

De overtocht van Afrika naar welk deel van de Amerika dan ook was een helletocht. Slaven werden vastgeketend en moesten op die manier de passage maar zien te overleven. Velen van hen wilden de overtocht niet eens overleven. Weggerukt van hun familie, van hun volk, cultuur en beroofd van hun vrijheid was voor hun de dood een betere optie dan het leven. Maar zelfs die keuze was niet meer aan hun. De slavenhandel leverde veel geld op en iedere slaaf diende verkocht te worden. De kapiteins probeerden dan ook om zo veel mogelijk slaven levend naar de andere kant te brengen. Op wat voor manier dan moest de slaaf in leven gehouden worden. Buiten scheurbuik en diarree, die heel wat slaven die wel in leven wilden blijven ook de kop kostte, moesten bemanning en scheepsarts optreden om de slaaf die weigerde te eten hiertoe te dwingen.

De weigerende slaaf werd losgemaakt en kreeg zweepslagen tot hij wel wilde eten, of simpelweg aan het pak slaag onderdoor ging. Slaven met scheurbuik of diarree werden zelfs tot dansen gedwongen door een scheepsarts om zo weer de bloedsomloop en levenslust aan de gang te krijgen. De slaven ondergingen dan helse pijnen en de remedie deed meer kwaad dan goed. Bovendien, ook slaven die weigerden te dansen kregen zweepslagen om ze in beweging te krijgen. Maar nogmaals: het was de scheepsarts en de bemanning niet te doen om de slaaf zijn welzijn. Hij of zij moest op de slavenmarkt geld opleveren. En dat was de enige reden om hem in leven te houden tijdens de passage. En wat er met de slaaf gebeurde na zijn verkoop? Dat kon de Nederlandse, Britse, Franse of Portugeese kapitein, zijn bemanning en de scheepsarts een vierkante rotzorg zijn.

Rond de 12 miljoen slaven werden in vier eeuwen tijd van Afrika naar Noord-, Midden- of Zuid Amerika vervoerd. Naar schatting 1.8 miljoen tot 2 miljoen overleefden de overtocht niet. 14.5 % stierf een ellendige dood tijdens de ‘Midden Passage’. In de 16de eeuw overleed rond de 30% van hen op de scheepsreis. Dit percentage lag in de 18de en 19de eeuw nog altijd op 10 tot 15 %. Wie echter denkt dat het daarbij blijft vergist zich schromelijk. Het aantal vermoorde Afrikanen die tot slaaf gemaakt moesten worden lag nog beduidend hoger. Tijdens het gevangen nemen en tijdens de tocht naar de Afrikaanse havens stierf een veel hoger aantal dan tijdens de passage. En daar kwam nog eens een fiks aantal dode slaven bij die overleden door hun miserabele behandeling in de ‘nieuwe wereld’.

Dat de Nederlandse overheid tot in de 21ste eeuw nodig heeft gehad om, daartoe zo ongeveer gedwongen, zijn excuses aan te bieden in de vorm van een monument is ronduit beschamend. Een alleszeggend feit over de Nederlanse overheid en haar mentaliteit. Tot slot. De enorme aantallen overleden slaven doen ten onrechte vermoeden dat het slechte handel was. Alleen al de Oranjes verdienden rond de €545 miljoen aan de kolonisatie en slavenhandel. En die ruim half miljard EURO was alleen het bedrag dat de Oranje stadhouders eraan verdienden. Al met al was het simpelweg miljarden buissenes. En de nazaten van de slaven? Die mogen blij zijn als ze nu ergens leven waar ze niet gediscrimineerd worden. En de kans dat zij hier in Nederland niet gediscrimineerd worden? Die word met de dag kleiner…..

Bron: JSTOR DAILY

Afbeelding: Wikipedia