50 JAAR SURINAAMSE ONAFHANKELIJKHEID
De onafhankelijkheid van Suriname zal volgende week op 25 november exact een halve eeuw jong zijn. In die halve eeuw beleefde Suriname heel wat roerige momenten. Op weg naar de 25ste november zetten we er enkele op rij voor u.
Landgraaf 19 november 2025, 19:35
In de aanloop naar het eerste jubileum van de Surinaamse onafhankelijkheid nemen we de lezer mee op een tijdreis die heen en weer gaat tussen Suriname en Nederland.
Het is 25 november 1975 als Suriname eindelijk loskomt van het Koninkrijk der Nederlanden. Van 1667 tot 1954 was het een kolonie van Nederland met ook precies dat wat kolonie voor Nederland inhield: uitbuiting en botviering van machtswellust. Niets meer en niets minder. De Surinaamse mens en de Surinaamse grondstoffen waren het enige waar de Nederlandse overheid en bedrijfsleven daadwerkelijk oog voor hadden. Uitsluitend voor de uitbuiting van beide, al het andere was puur opmaak om de zaak mooi te laten uitzien en af te leiden van de uitbuiting.
Het is voor menigeen een bekend verhaal; Nederland ruilt de kolonie Nieuw-Nederland, het huidige New York, in voor de “Wilde Kust’ of te wel het huidige Suriname. Dit gebeurt in het jaar 1667 en dit jaartal is meteen ook het startpunt van de massale vernietiging en fikse Nederlanse moordpartijen op de indigene bevolking in het gebied. De Nederlanders starten met de aanleg van hun plantages en de inheemse ‘Indianen’ zaten daarbij vies in de weg. Grootschalige verdrijving, geweld en simpelweg het land inpikken waren aan de orde van de dag. De plantages hadden werklui nodig en slavernij was de volgende Nederlandse stap op de schaal van Nederlandse onmenselijkheid en misdaad.
De slavernij
Slavernij was voor de Nederlanders ‘Big Business’. De Hollanders verdienden er eeuwenlang enorme kapitalen mee. Vol gepropte slavernijschepen vertrokken uit Afrika naar Noord- en Zuid Amerika. Volgens velen had de manier waarop de Nederlanders hun slaven behandelde zelfs een slechtere reputatie dan dat dit bij Portugezen, Britten, Fransen of Spanjaarden het geval was. De verhalen over de Nederlandse gruweldaden deden in Europa ruimschoots de ronde. Een voorbeeld. Een zekere mevrouw S. was het gehuil van een van de baby’s van de slaven zat. Ze gaf de moeder van het kind opdracht het bij haar te brengen. Vervolgens verdronk zij het kind in een stroompje en wierp de dode baby vervolgens in dezelfde stroom weg. De moeder probeerde om het kind te redden en werd hiervoor met zweepslagen bestraft. Voilá, een alleszeggend voorbeeld over hoe de Nederlanders hun slaven behandelden.
Net zo veelzeggend is het dat het tot 2002 duurde vooraleer er in Nederland een monument ‘Slavernijverleden’ kwam. En nóg veelzeggender is het feit dat dit beeld er pas na hevige discussie onder Nederlanse politici kwam. Tel daar ook nog eens bij op dat het monument er pas kwam na een initiatief vanuit een samenstelling van Surinaamse en Antilliaanse verenigingen onder aanvoering van de ‘donkere’ Haagse politica Barryl Biekman, die zelf in Paramaribo geboren is. Allesbehalve een ‘Nederlands’ initiatief voortkomend uit het besef in het verleden verkeerd te zijn geweest. En dit toegeven door Nederlanse politici gebeurde dan ook nog eens, schandalig genoeg, schoorvoetend.
Officieel werd de slavernij door Nederland afgeschafd op 1 juli 1863. Dit betekend echter in het geheel niet dat de Surinaamse ex-slaaf ineens goed of beter behandeld werd. De uitbuitng van land en surinamer door Nederland ging de facto gewoon door. De slaven werden voor een periode van 10 jaar onder ’toezicht’ geplaatst en bleven exact hetzelfde werk doen als van te voren op exact dezelfde plantages. Als vrij mens vertrekken was uit den boze. De ‘vrijgelaten’ plantagewerkers tussen de 15 en 60 jaar oud moesten verplicht een arbeidscontract ondertekenen om te verhinderen dat ze ‘vrij’ ergens anders naar toe zouden kunnen. Na de zogenaamde slavernij afschaffing zou het voor de Surinaamse bevolking nog eens 112 jaar duren om onafhankelijk te worden. Nog een lange weg te gaan dus.
Tot slot van dit eerste deel nog enkele getallen ter verduidelijking van het Nederlanse slavernij verleden. Het aantal slaven door Nederland naar Suriname vervoerd wordt geschat op tussen de 350.000 en 550.000. En dat zijn dus uitsluitend de slaven voor Suriname. In totaal verhandelde Nederland tussen 550.000 en 850.000 slaven naar de Amerikaanse gebieden en tot meer dan over 1 miljoen mensen in Azië.
